Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Nedir, Nasıl Alınır, Belgede Mirasçı…
Mirasçılık belgesi, bir diğer adıyla veraset ilamı; miras bırakanın mirasçılarını ve bu mirasçıların miras payı oranlarını gösteren bir belgedir. Mirasçılık belgesi çıkartılması, Sulh Hukuk Hakiminden talep edilebileceği gibi Noterden de istenebilir. Miras bırakan ölümünün gerçekleşmesinin her zaman mirasçılık belgesi talep edilebilecekti. sonrasında Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesinde düzenlenen mirasçılık belgesi, Mirasçılık belgesine “veraset senedi”, “veraset vesikası”, “veraset belgesi” de denilmektedir.
1 – Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Nedir?
Miras bırakan diğer adıyla muris; ölümü sonucunda sahip olduğu bütün aktif ve pasif mal varlıkları terekeyi oluşturmaktadır. Tereke, miras bırakanın hâlihazırda sahip olduğu mallar ile birlikte alacaklar, haklar ve borçlardan oluşmaktadır. Mirasçılar, tereke üzerinde tasarrufta bulunma amacına istinaden işlem yapmak istediklerinde; özel şirketler, bankalar, devlet kurumları kendilerinden mirasçılıklarını kanıtlamalarına ihtiyaç duyulan mirasçılık belgesi talep etmektedirler. Mirasçıların mirasçılığını ispatlayan bu belge “mirasçılık belgesi” diğer adıyla “veraset ilamı” olarak ifade edilmektedir. Mirasçılık belgesine ilişkin hükümler Türk Medeni Kanunu 598 madde uyarınca düzenlenmiştir.
IV. Mirasçılık belgesi
(2) Madde 598-Başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere, sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir.
Buna istinaden, mirasçılık belgesi TMK madde 7 anlamında resmî bir belgedir. Mirasçılık sıfatının varlığına karine oluşturur. Mirasçıların, gerçekten mirasçı olup olmadıklarına dair resmî belge niteliğine sahip olduğu görülmektedir. Belirtilmelidir ki; mirasçılık belgesinde yer alan hususlar her zaman aksi ispat edilebilecektir ve bu urum dahilinde aksi ispat edilinceye kadar geçerli bir belge olacaktır.
Ayrıca belirtmek gerekir ki, yasal mirasçılar dışında mirasçı atamaya veya vasiyetnameye ilişkin ölüme bağlı tasarruflarda ise; mirasçılar veya vasiyet alacaklılarının vasiyetnameleri açısından itiraz etme hakları saklıdır. Vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın, tesliminden başlayarak bir ay içinde miras bırakanın yerleşim yeri Sulh Hakimi tarafından açılır. Vasiyetname açılırken bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer, açılması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere çağrılır ve okunur. ( TMK. M. 596 )
Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir. Ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkı saklıdır.
2- Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Nereden, Nasıl Alınır?
Mirasçılık belgesi, miras bırakanın ölümünün ardından talep edilebilecek bir belge olup, mirasçılardan birinin yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesi veya Türkiye’deki bütün noterlerden alınabilir. Nüfus kayıtlarındaki belirsizlikler, kayıp gibi yasal mirasçılığın veya soy bağının tespit edilememesi durumları mevcutsa, mirasçılık belgesi, Sulh Hukuk Mahkemesi’nden talep edilecektir.
Mirasçılık belgesi alınması sonucunda miras payları tespit edilerek, belgeleri teslim alan mirasçılar tereke üzerinde mal varlıkları üzerinde payları oranında tasarrufta bulunabilecektir.
3- Kimler Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Alabilir?
Aşağıda belirtilen kimseler mirasçılık belgesini mahkemeden yahut noterden talep edebilir.
- Yasal mirasçılar; miras bırakanın çocukları, ana, babası ve torunları veraset ilamı talebinde bulunabilir. Hayatta olan eş ve evlatlık yasal mirasçılar arasında olan mirasa hakkı olan yasal mirasçı olan kişilerdendir.
- Murisin kan hısımları ve hiçbir yasal mirasçısı yoksa devlet, mirasçılık belgesi talep edebilir.
- Vasiyetname ve miras sözleşmesi ile atanan mirasçılar, vasiyet alacaklıları, miras bırakanın veya mirasçının alacaklıları mirasçılık belgesi (veraset ilamı) çıkartılmasını talep edebilir.
- Mirasçılık sıfatını yitirenler; mirasçılıktan çıkarma, mirastan yoksunluk, mirasın reddi veya mirastan feragat hallerinde bu kişiler ayrıca; veraset ilamının çıkartılmasını talep edebilir.
4- Mirasçılık Belgesinde Bazı Mirasçıların Görünmemesi veya Mirasçılık Belgesinin Hatalı Olması Halinde Ne Yapılmalı?
Veraset ilamının kesinleşmesinden sonra, miras paylarına ilişkin hata yapıldığının yahut mirasçılardan birinin miras payına dâhil edilmediğinin fark edilmesi durumunda veraset ilamının iptali yönünde dava açılabilir. Veraset ilamının iptali için açılacak dava, zamanaşımı veya hak düşürücü herhangi bir süreye bağlı değildir.
Açılacak bu davada, çekişmeli yargı kuralları uygulanacağı gibi mirasçılık sıfatı için her türlü delille bu durum ispat edilebilir ve yargılama sonunda verilen karar kesin hüküm teşkil edecektir.
Veraset ilamının iptali davasında görevli mahkeme, Asliye Hukuk Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise, HMK madde 11/3 gereği, mirasçılardan her birinin oturduğu yer mahkemesidir.
